Rodzinny wywiad środowiskowy - szkolenie online

Piątek, 8 Grudnia 2021
Godzina: 11:00

W dniu 15 listopada 2021 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. 2021 poz. 893). Określa ono sposób oraz terminy przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, a także wprowadza nowe wzory kwestionariusza wywiadu, oświadczenia o stanie majątkowym oraz legitymacji pracownika socjalnego.

W połowie listopada b.r. przestanie obowiązywać Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. 2017 poz. 1788). Potrzeba opracowania nowego rozporządzenia wyniknęła z konieczności uporządkowania i doprecyzowania kwestii, które obecnie budzą wątpliwości interpretacyjne bądź stanowią istotną barierę w przeprowadzaniu procedury rodzinnego wywiadu środowiskowego. Istotnym było również dostosowanie przepisów rozporządzenia do aktualnego brzmienia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876).

Nowe rozporządzenie – najważniejsze zmiany.

Nowe rozporządzenie reguluje m.in. sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego określając miejsce oraz termin jego realizacji. Dotychczasowe regulacje uzupełniono bowiem o zapisy zgodne z aktualnym stanem prawnym uwzględniającym m.in. centra usług społecznych tworzone na podstawie odrębnych przepisów [Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. z 2019 poz. 1818)].

Rozszerzony krąg osób uprawnionych.

Wskazano, iż wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony w terminie 14 dni roboczych (od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego realizacji). Podmiotem uprawnionym do jego przeprowadzenia jest pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej, centrum usług społecznych lub powiatowym centrum pomocy rodzinie. Natomiast w przypadku konieczności jego przeprowadzenia z osobą przebywającą w podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych [Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2021 r. poz. 711)], wówczas wywiad może być przeprowadzony także przez pracownika socjalnego tejże instytucji (przy zachowaniu procedury określonej w Rozporządzeniu).
Rozszerzono również grupę osób, wobec których stosowana jest niestandardowa procedura na wypadek braku możliwości przeprowadzenia wywiadu. Owo grono zostało bowiem poszerzono o inne osoby chorujące (tj. nie tylko w przypadku zaburzeń psychicznych), których stan uniemożliwia przeprowadzenie czynności, a wymagają one udzielenia natychmiastowej pomocy. Ponadto, uregulowano sposób przeprowadzania wywiadu z osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Dokumentacja w toku postępowania.

Wprowadzono ułatwienia dotyczące uzupełniania dokumentacji niezbędnej podczas wywiadu, co ma istotne znaczenie zwłaszcza w okresie pandemii. W tym celu m.in. doprecyzowano kwestie składania kopii dokumentów w postaci elektronicznej oraz rozszerzono grono osób uprawnionych do poświadczania za zgodność z oryginałem kopii dokumentów dołączanych do akt sprawy.
Określono obszary będące przedmiotem analizy, jaka jest dokonywana przez pracownika socjalnego w toku jego czynności. Przy czym wprowadzono zmiany w dotychczasowej terminologii zawodowej, jak choćby „ocena” została zastąpiona wyrażeniem „diagnoza”. Autorzy ww. rozporządzenia wskazują, iż owa zmiana ma charakter znaczeniowy –wywiad powinien bowiem służyć nie tylko celom związanym z właściwym prowadzeniem postępowań administracyjnych, ale także być szerzej wykorzystywany (na przykład jako narzędzie diagnostyczne w praktyce i metodyce przy udzielaniu wybranych świadczeń w formie niefinansowej).

Uproszczony Kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Nowe rozporządzenie znacznie modyfikuje „część I” Kwestionariusza wywiadu. Owe zmiany stanowią odpowiedź na dotychczasowe postulaty przedstawicieli środowiska zawodowego co do ograniczenia czynności formalnych oraz usprawnienia procedur (w szczególności związanych z przyznawaniem wsparcia). Wprowadzane uproszczenia mają zwiększyć przejrzystość gromadzonych informacji oraz zracjonalizować proces przeprowadzanych czynności. Istotną zmianą jest także wprowadzenie w „części I” podziału na komponenty obligatoryjne (A, H – J) oraz wypełniane fakultatywnie (decyzję o ich wypełnieniu podejmuje pracownik socjalny w zależności od występujących okoliczności podczas przeprowadzanego wywiadu). Pozostałe części kwestionariusza zostały ujednolicone i dostosowane do nowych regulacji.

Nowa legitymacja a prestiż zawodu.

Od 15 listopada 2021 roku obowiązywać będzie nowy wzór legitymacji pracownika socjalnego. Dotychczasowa forma dokumentu nie gwarantowała bowiem dostatecznej ochrony przed fałszerstwem oraz niekorzystnie wpływała na prestiż zawodu. Aktualnie okładka nowej legitymacji ma być opatrzona godłem RP oraz być wykonana z tworzywa sztucznego. Natomiast treść dokumentu ma potwierdzać uprawnienia pracownika socjalnego wynikające z art. 105, art. 107 ust. 3a oraz art. 121 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (tj. m.in. do przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych oraz do korzystania z prawa pierwszeństwa przy wykonywaniu swoich zadań w urzędach, instytucjach i innych placówkach). Przy czym legitymacja wydana przed 15 listopada 2021 roku zachowa ważność do dnia upływu dotychczasowego terminu jej ważności.
Powyższe zmiany stanowią jedynie część nadchodzących zmian dotyczących rodzinnego wywiadu środowiskowego. Celem zapoznania się w sposób kompleksowy z nową procedurą, serdecznie zapraszamy na 3. edycję szkolenia online pt. Rodzinny wywiad środowiskowy. Jest to zwięzłe i praktyczne omówienie nowych regulacji. W szczególności zostaną omówione następujące zagadnienia:

  • wyzwania stawiane pracownikom socjalnym i kierownikom OPS przez procedurę wypełniania nowego kwestionariusza wywiadu środowiskowego,
  • diagnoza a odpowiedzialność pracownika socjalnego za proces pomagania,
  • metody i techniki pozwalające na opracowanie diagnozy będącej podstawą tworzenia planu pracy z klientem.